საზოგადოება, სადაც არ არსებობს ქორწინება, კაცი კი გამრავლების საშუალებაა

ჩინეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ლუგუს ტბის ირგვლივ, საუკუნეების განმავლობაში ჩამოყალიბდა სოციალური სისტემა, რომელიც სრულად არღვევს ტრადიციულ წარმოდგენებს ოჯახზე, ქორწინებასა და გენდერულ როლებზე. მოსუოს საზოგადოებაში ქალი არის ქონების მფლობელი, ოჯახის ხელმძღვანელი და გადაწყვეტილებების მთავარი მიმღები, ხოლო მამაკაცი — სოციალური სტრუქტურის ნაწილი, რომელსაც ძალაუფლება კი არა, ფუნქცია აქვს.

მკვლევრები მოსუოს საზოგადოებას აღწერენ, როგორც მკაფიოდ გამოხატულ მატრილინეარულ სისტემას, თუმცა ბევრი თვლის, რომ ის რეალურად უფრო კომპლექსური, დახვეწილი და სტაბილურობაზე ორიენტირებული მოდელია.

ეს არ არის ლეგენდა და არც ტურისტული მითი — ეს არის ყოველდღიური ცხოვრება, რომელსაც თავისი ლოგიკა და წესები აქვს.

👑 ძალაუფლება ქალის ხელში — როგორია ყოველდღიური წესრიგი

მოსუოში ქალის პრივილეგიები ფორმალური ტიტულებით არ იზომება — ისინი ყოველდღიურ პრაქტიკაში ვლინდება:

• მიწა, სახლი და ქონება გადადის მხოლოდ დედის ხაზით

• ოჯახის ხელმძღვანელი ყოველთვის ქალია — როგორც წესი, უფროსი ქალი

• ქალი აკონტროლებს ოჯახის ფინანსებსა და მეურნეობას

• შვილები დედის გვარს ატარებენ

• ურთიერთობის დაწყება და დასრულება ქალის გადაწყვეტილებაა

აქ ქალი არ „ემსახურება ოჯახს“ — ის თავად არის ოჯახის სტრუქტურა.

⛓️ რა შეზღუდვები აქვთ კაცებს?

მამაკაცებს სამართლებრივად მოქალაქეობრივი უფლებები არ ეზღუდებათ, თუმცა სოციალური წესრიგი მათ როლს მკაფიო ჩარჩოში აქცევს.

• კაცს არ აქვს ქონებრივი უფლებები პარტნიორის ოჯახზე

• ქალის ოჯახში საცხოვრებლად გადასვლის უფლება, ტრადიციულად, არ აქვს

• ოჯახურ გადაწყვეტილებებს ძირითადად ქალები იღებენ

• შვილების ყოველდღიურ აღზრდაში მამა ხშირად „ცენტრალური ფიგურა“ არ არის

• ურთიერთობის გაგრძელება მოთხოვნის ფორმით არ ფიქსირდება — არჩევანი ქალს ეკუთვნის

• კაცი ვერ ითხოვს მონოგამიას

• კაცი ვერ აკონტროლებს ურთიერთობის ხანგრძლივობას

ოჯახი მოსუოსთვის ნიშნავს დედას, დებს და დების შვილებს. მამაკაცის მთავარი სოციალური როლი აქ არის ბიძობა და არა მამობა. სწორედ ბიძა არის ბავშვისთვის მთავარი მამაკაცი ოჯახში – ავტორიტეტი და აღმზრდელი.

💔 „მოსიარულე ქორწინება“ — ურთიერთობა კონტრაქტის გარეშე

მოსუოს კულტურაში არ არსებობს ქორწინება კლასიკური გაგებით. მის ნაცვლად მოქმედებს ე.წ. „მოსიარულე ქორწინება“:

• ქალი და მამაკაცი არ ცხოვრობენ ერთად

• მამაკაცი ღამით სტუმრობს ქალს, დილით კი საკუთარ სახლში ბრუნდება

• არ არსებობს ქორწინების რეგისტრაცია

• ურთიერთობა შეიძლება დასრულდეს ნებისმიერ დროს — კონფლიქტისა და განქორწინების გარეშე

ეს მოდელი გამორიცხავს ქონებრივ დავებს, ოჯახურ დაშლასა და ბავშვების „გაყოფას“.

⏳ რამდენ ხანს გრძელდება ურთიერთობა?

ზუსტად იმდენ ხანს, რამდენიც ქალს სურს.

ეს შეიძლება იყოს:

• ერთი ღამე,

• რამდენიმე თვე,

• წლები.

არ არსებობს:

• ოფიციალური ვალდებულება,

• „ერთგულების კონტრაქტი“,

• განქორწინება — რადგან ტრადიციული გაგებით ქორწინება, როგორც წესი, არ ფორმდება.

ურთიერთობის დასრულება ხშირად უბრალოდ შეწყვეტით ხდება — ზედმეტი ახსნა-განმარტების გარეშე.

❤️ რამდენი პარტნიორი შეიძლება ჰყავდეს ქალს?

კულტურულად ქალს არ აქვს შეზღუდვა პარტნიორების რაოდენობაზე. მას შეუძლია ცხოვრების განმავლობაში ჰყავდეს რამდენიმე პარტნიორი.

პარალელური ურთიერთობები ქალის მხრიდან იშვიათია, თუმცა გვხვდება. ტრადიციულად მოსუოში ასეთი კავშირები არ არის წახალისებული — არა აკრძალვის, არამედ სოციალური ჰარმონიის გამო. სტაბილურობა აქ უფრო მეტად ფასდება, ვიდრე თავისუფლების დემონსტრირება.

👶 ბავშვი — ყოველთვის დედის ოჯახის წევრია

თუ ქალი დაორსულდება:

• ბავშვი იზრდება დედის ოჯახში

• მამა არ იღებს იურიდიულ პასუხისმგებლობას

• ბავშვის სოციალური გარემო სტაბილურია და ურთიერთობაზე არ არის დამოკიდებული

ეს არის სისტემის ერთ-ერთი ყველაზე მყარი საყრდენი — ბავშვის უსაფრთხოება არასდროს არის დამოკიდებული ურთიერთობის ბედზე.

რას საქმიანობენ მოსუოს კაცები?

ტრადიციულად მოსუოს საზოგადოებაში შრომა გენდერულად არის განაწილებული, თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ კაცები „უმოქმედონი“ არიან.

კაცების ძირითადი საქმიანობა ისტორიულად იყო და ნაწილობრივ დღესაც არის:

• სასოფლო-სამეურნეო მძიმე სამუშაოები (მიწის დამუშავება, პირუტყვის მოვლა)

• თევზაობა ლუგუს ტბაზე

• მშენებლობა (სახლებისა და სამეურნეო ნაგებობების შეკეთება)

• ხის დამუშავება, ხელოსნობა

• ტრანსპორტირება და ვაჭრობა ახლომდებარე რეგიონებთან

• დღეს — ასევე ტურიზმი, გიდობა და სასტუმროების მომსახურება

ანუ კაცები ასრულებენ იმ შრომას, რომელიც ფიზიკურ ძალასა და გარე სივრცეში მუშაობას მოითხოვს.

ამრიგად, მოსუოს საზოგადოება არ გვთავაზობს იდეალურ მოდელს, თუმცა გვიჩვენებს, რომ ოჯახი შეიძლება აშენდეს ძალაუფლების სხვაგვარ გადანაწილებაზე.

ეს ოჯახური სისტემა მინიმუმ ათასწლეულზე მეტია არსებობს — ზოგი კვლევის მიხედვით კი მისი ფესვები ერთ–ორ ათასწლეულსაც აღწევს. ამ ხნის განმავლობაში საზოგადოებამ არაერთი ისტორიული, პოლიტიკური და სოციალური კრიზისი გამოიარა, თუმცა ოჯახური წესრიგი არ დაიშალა. პირიქით, ქონების ქალის ხაზით გადაცემა, ოჯახის სტაბილური ბირთვი და ურთიერთობებზე არადამოკიდებული ოჯახური მოდელი მოსუოს საშუალებას აძლევდა, ცვლილებების მიუხედავად, საკუთარი სოციალური სისტემა შეენარჩუნებინა.

კომენტარები